پرنده اي زيبا به نام ميش مرغ (Otis Tarda) از تيره هوبره چشم به راه ياري ماست تا زيستگاه و محل زندگي اش را دوباره براي او قابل زيست كنيم. اين پرنده نادر كه يكي از پرندگان شاخص ايران مي باشد، با جثه اي بزرگ و هيبتي زيبا ، از گذشته دور ، دشت اسدآباد همدان را به عنوان يكي از زيستگاه هاي اصلي خود در كشور پهناور ايران برگزيده است اما افسوس كه در سالهاي اخير به علت تخريب زيستگاه ، پيشرفت مزارع و در كل فقدان آرامش وامنيت زيستگاهي در منطقه كاهش چشم گيري داشته است.

ميش مرغ يكي از بزرگترين پرندگان ايران است و از نظر شكل و جثه ، شباهت زيادي به بوقلمون دارد، طول بدن آن به يك متر و وزنش به 16 كيلوگرم مي رسد. پرهاي ميش مرغ در قسمت پشت ، نخودي سير با راههاي عرضي سياه و در قسمت شكمي كاملاً سفيد رنگ است. ميش مرغ پاهاي قوي و بلندي دارد كه به سه انگشت ختم مي شود. اين پاهاي قوي ، براي ميش مرغ كه كمتر پرواز مي كند اهميت زيادي دارد. نر و ماده اين پرنده، شبيه هم هستند ولي نرها جثه بزرگي دارند.

پرنده نر بالغ نوار بلوطي رنگي در ناحيه سينه دارد و پرهاي سبيل مانندي در دو طرف صورت آن ديده 
مي شود.

ميش مرغ ها : بيشتر در كشتزارهاي مسطح مانند مزرعه هاي گندم ، نخود ، يونجه و ... زندگي مي كنند.

در فصل بهار، كه زمان جوجه آوري است آشيانه خود را در قسمت هاي انبوه اين مزارع مي سازند. اما در پاييز و زمستان نيز مي توان آنها را مزارع دروشده مشاهده كرد. ميش مرغ ها به محض احساس خطر ، به طرف نقاط مرتفع پرواز مي كنند و در آنجاها به ديدباني مي پردازند.

 

ميش مرغ از پرندگان نادر در استان محسوب مي شود

گزارشات و مشاهدات موجود در مورد ميش مرغ در استان همدان حاكي از آن است كه اين پرنده در مناطقي خاص از استان همدان به ويژه دشت اسدآباد زيستگاه داشته و در چمنزارهاي دور از ديد انسان 
لانه سازي مي كند و تا همين اواخر نيز مشاهده شده است.

دشت اسدآباد ، دشت پهناوري است كه در غرب شهرستان همدان و دامنه جنوب شهرستان اسدآباد قرار دارد.

پرندگان دشت اسدآباد شامل ميش مرغ ، عقاب طلايي ، خروس كولي و ... كه مهمترين آنها ميش مرغ مي باشد كه در حال حاضر به عنوان پرنده نادر قلمداد شده و ممنوع بودن شكار در اين منطقه نيز به خاطر حفظ نسل آن مي باشد.

 

 

ميش مرغ پرنده اي بسيار باهوش بوده و به راحتي توسط انسان قابل شكار نمي باشد. ولي از طرفي پرنده فوق بسيار حساس بوده و در صورت اعمال تغيير در زيستگاه، محل زندگي خود را ترك كرده و مهاجرت مي كند.

متاسفانه جمعيت ميش مرغ به شدت در حال كم شدن است. در زمان هاي گذشته، دشت اسدآباد مأمن تعداد كثيري ميش مرغ بوده و حتي برخي از افراد محلي و دوستدار طبيعت از وجود هوبره در اين دشت خبر 
مي دهد كه متاسفانه در حال حضر به دليل تبديل زيستگاه به زمين هاي كشاورزي و ساير عوامل كه به آنها اشاره گرديده است موجب شده كه تنها معدودي از پرنده مذكور به تعداد 2 يا 3 قطعه در اين دشت مشاهده گردد باتوجه به بررسي هاي بعمل آمده طي 10 سال گذشته (از سال 1372 تاكنون) جمعيتميش مرغ در دشت اسدآباد با روند نزولي روبرو بوده و با ادامه اين روند نبايستي انتظار داشت كه پرنده مذكور بتواند به زندگي و بقاي خود ادامه دهد و در چنين شرايطي متاسفانه شاهد از بين رفتن گونه اي مهم (ميش مرغ) از چرخه تنوع زيستي استان خواهيم بود.

 

عوامل تهديد كننده زيستگاه ميش مرغ

1-      مجموعه فعاليت هاي كشاوزي شامل كاشت ، داشت ،برداشت، حفر چاههاي عميق و نيمه عميق و سروصداي ناشي از عملكرد موتور پمپ ها

2-      توسعه زمينهاي كشاورزي

3-      زه كشي اراضي از طريق حفر چاه هاي متعدد

4-      تغيير شرايط اقليمي مانند خشكسالي

5-      تجاوز به حريم مراتع

6-      فعاليت دامداران (ميش مرغ ها از جانوران اهلي چندان هراسي ندارند)

7-      استقرار صنايع و پراكندگي مرغداري و دامداري ها ، استقرار و فعاليت عشاير در منطقه ، تردد افراد و وسايط نقليه و ...

مجموعه عوامل فوق عرصه را بر پرنده ميش مرغ كه دشت اسدآباد را به عنوان زيستگاه خود انتخاب نموده تنگ و موجب گرديده كه نيازهاي بيولوژيكي اين پرنده كه عمدتاً آب ، غذا ، پناهگاه و نيز وجود محيط امن براي زمستان گذراني، توليد مثل و جوجه آوري مي باشد به سختي تامين گردد.

 

 

 

اقداماتي كه مي توان در شرايط كنوني در جهت احيا و جلوگيري از انقراض نسل ميش مرغ معمول نمود:

1-      برقراري امنيت نسبي در زيستگاه ها

2-      از شكار غير قانوني تحت هر شرايطي جلوگيري به عمل آيد.

3-      دشت اسدآباد به صورت حفاظت شده اعلام گردد.

4-      خريداري و تملك قسمت هايي از منطقه توسط سازمان هاي ذيربط كه بتواند از فعاليت كشاورزي و دامداري و همچنين از تراكم و تردد انسان ها جلوگيري به عمل آورد.